HOME
3H2
4HA1
4HA2
4HB2
5HA2
5HB1
5HB2
Jaaragenda
Rekenmachine
PTA 4H
PTA 5H
Pr.opdr. 4H
Webquests
Pr.opdr.
PWS 
Geschiedenis
Wiskunde
Links Wiskunde
De TAS
 

44.      De Jakobsstaf

Aangemaakt door  G.A. Koeze, 2000
Bron:  G.A. Koeze

De Jakobstaf (cross staff, Jacobís staff, baculus Jacobi, radius astronomicus, balhestila, balla stella) werd bedacht door een Joodse astronoom Levi Gerson (1288 Ė ca. 1330).

Hij werd gebruikt door Regiomontanus voor het doen van astronomische waarnemingen.

In de 16e eeuw werd het instrument gebruikt voor navigatiedoeleinden.

Op de korte dwarslat (zie de figuur op de postzegel hiernaast) was een verdeling in graden aangebracht. Daarmee kon de hoek tussen de horizon en de richting van de poolster bepaald worden, zodat ongeveer bekend was op welke breedtegraad de waarnemer zich bevond. Dit is gebaseerd op het principe dat de poolster hoger boven de horizon staat naarmate men noordelijker gaat.

 Opdracht.

 Zoek zoveel mogelijk informatie over het gebruik van de Jakobsstaf en over de plaatsbepaling op zee in de tijd van de ontdekkingsreizen. Leg zo precies mogelijk uit hoe je m.b.v. dit antieke instrument de breedtegraad kan bepalen.

Probeer ook eens uit te zoeken welke andere methoden er gebruikt werden.

Is er ook een methode om de lengtegraad te bepalen op zee?

Zijn er nog andere instrumenten die de zeeman indertijd kon gebruiken voor zijn navigatie?

Hoe heeft de navigatie zich ontwikkeld in de loop der tijden, hoe gaat het nu?

Je zou ook kunnen proberen zelf zoín Jakobsstaf te maken en hiermee een demonstratie te geven van het gebruik (spreekbeurt?).